๑๔. หลวงพ่อมงคลบพิตร วิหารพระมงคลบพิตร



๑๔. หลวงพ่อมงคลบพิตร วิหารพระมงคลบพิตร อำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
หลวงพ่อมงคลบพิตร เป็นพระพุทธรูปปางมารวิชัย วัสดุอิฐบุทองสัมฤทธิ์ ขนาดหน้าตักกว้าง ๙.๕๕ เมตร ส่วน สูงเฉพาะองค์พระไม่
รวมฐานบัว ๑๒.๔๕ เมตร ส่วนฐานบัวสูงจากพื้นถึงองค์พระ ๔.๕ เมตร ศิลปะอู่ทองผสม สุโขทัย นับเป็นพระพุทธรูปคู่บ้านคู่เมือง
สมัยกรุงศรีอยุธยาประดิษฐานอยู่ในวิหารพระมงคลบพิตร

ไม่มีหลักฐานแน่ชัดว่าสร้างขึ้นเมื่อใด แต่ต้องมีมาก่อนสมัยพระเจ้าทรงธรรม เพราะในปี พ.ศ. ๒๑๔๖ พระองค์โปรดเกล้าฯ ให้ชะลอ
หลวงพ่อมงคลบพิตร จากด้านตะวันออกของพระราชวังมาไว้ทางด้านตะวันตก ณ ที่ประดิษฐานปัจจุบัน พร้อมทั้งให้ก่อมณฑปลักษณะ
เดียวกับมณฑปพระพุทธบาทสระบุรี ครอบไว้ด้วย

พระพุทธรูปใหญ่องค์นี้ เคยผ่านเหตุร้ายที่ก่อความเสียหายอย่างหนักมาแล้วสองครั้ง ครั้งแรกในปลายสมัยกรุงศรีอยุธยา พ.ศ.๒๓๑๐ พระมงคลบพิตรถูกพม่าสุมไฟลอกทองคำออกจากองค์พระ วิหารได้ถูกไฟเผาผลาญ โดยเฉพาะเครื่องบนวิหารหักพังลงมาทับองค์พระ ทำให้พระเมาลีและพระกรขวาแตกหักทิ้งร้างเป็นซากปรักหักพัง อยู่ถึงรัชกาลพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ ๕ โปรดฯ ให้บูรณ์ปฏิสังขรณ์ ขึ้นโดยพระยาโบราณราชธานินทร์ทำการซ่อมเติมพระเมาลีและพระกรที่หักด้วยปูนปั้นจากนั้นได้รับการ
บูรณะ ซ่อมแซมเป็นระยะๆ ในปัจจุบันได้ปิดทององค์พระมงคลบพิตรทั้งองค์ ทำให้พุทธลักษณะงดงามน่าเลื่อมใสศรัทธาอย่างยิ่ง