๘. พระเจ้าตนหลวง วัดกองกาน


๘. พระเจ้าตนหลวง วัดกองกาน อำเภอแม่แจ่ม จังหวัดเชียงใหม่
พระเจ้าตนหลวง เป็นพระพุทธรูปสมัยเชียงแสน ปางมารวิชัย ขัดสมาธิราบ ก่ออิฐถือปูนลงรักปิดทอง ขนาดหน้าตักกว้าง ๙ ศอก สูง
๑๑ ศอก ประดิษฐานเป็นพระประธานในพระอุโบสถวัดกองกาน วัดกองกานภาษาคำเมืองเรียกว่า "ก๋องกาน" หรือ "วัดกองไม้คาน"

เจ้าผู้ครองนคร ๓ องค์ คือเจ้าเชียงใหม่แพร่ และเชียงแสน ได้ร่วมศรัทธาสร้างวัดเมื่อปีพุทธศักราช ๑๙๗๔ ครั้งนั้นตั้งชื่อว่า วัดศรี
เมืองมา แม้อำเภอแม่แจ่มจะอยู่ท่ามกลางหุบเขาที่ห่างไกลมาก แต่อิทธิพลแห่งพระพุทธศาสนาก็ยังแผ่ไปถึงมีวัดวาอาราม แสดง
ความรุ่งเรืองของวัฒนธรรมในอดีตปรากฏอยู่ทั่วไป ล้วนเป็นศิลปะพื้นถิ่นที่มีเอกลักษณ์ ควรแก่การภาคภูมิใจและหวงแหนไว้เป็น
มรดกทางวัฒนธรรมโดยเฉพาะพระพุทธรูปใหญ่ของวัดกองกาน ที่มีชื่อว่า "พระเจ้าตนหลวง"

วัดศรีเมืองมารุ่งเรืองอยู่ระยะหนึ่ง ต่อมาขาดผู้ทำนุบำรุงรักษาจึงกลายเป็นวัดร้าง ครั้นเมื่อบ้านเมืองเจริญมีผู้เข้ามาอยู่อาศัยในอำ เภอแม่แจ่มมากขึ้น มีผู้ประจักษ์ในพลังแห่งพุทธานุภาพของพระเจ้าตนหลวง จึงช่วยกันบูรณะปฏิสังขรณ์ให้สมบูรณ์งดงามและก่อ
สร้างเสนาสนะขึ้นใหม่ มีผู้คนหลั่งไหลมาทำบุญกับพระเจ้าตนหลวงไม่ขาด แต่ละคนต่างหาบสิ่งของมาสู่วัดเป็นคณะ ๆ ก่อนจะทิ้ง
ไม้คานที่หาบของมาไว้เป็นกองๆ ชาวบ้านจึงเรียกชื่อวัดว่า "ก๋องคาน" ซึ่งแปลว่ากองไม้คาน ดังที่กล่าวมาข้างตน

พระเจ้าตนหลวง วัดกองกาน เป็นพระพุทธรูปพื้นถิ่นปูนปั้นที่มีความงามทางสุนทรียศิลป์ มีความศักดิ์สิทธิ์ยิ่งใหญ่ด้วยพลังศรัทธา
ของพุทธศาสนิกชนจากทั่วทุกสารทิศมาสักการบูชา จึงเป็นพระพุทธรูปคู่บ้านคู่เมืองของอำเภอแม่แจ่มตลอดมา